فتق یا هرنی یکی از شایعترین بیماریهای جراحی است که در آن بخشی از بافت چربی یا یکی از اعضای داخل شکم، معمولاً روده، از طریق ناحیهای ضعیف در دیواره عضلات شکم بیرون میزند. این بیماری ممکن است در ابتدا تنها به صورت یک برجستگی کوچک ظاهر شود، اما با گذشت زمان معمولاً بزرگتر شده و میتواند باعث درد، ناراحتی و محدودیت در فعالیتهای روزمره شود.
برخلاف تصور برخی افراد، فتق به صورت خودبهخود درمان نمیشود و تنها راه درمان قطعی آن جراحی است. تأخیر در درمان نیز میتواند خطر گیر افتادن محتویات فتق و قطع خونرسانی به آن (فتق استرانگوله) را افزایش دهد که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
امروزه جراحی لاپاروسکوپی به عنوان یکی از پیشرفتهترین روشهای درمان فتق شناخته میشود. اما بسیاری از بیماران قبل از عمل این سؤال را مطرح میکنند:
آیا جراحی لاپاروسکوپی فتق خطرناک است؟
پاسخ این سؤال در اغلب موارد خیر است. زمانی که این جراحی توسط فوق تخصص جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته و در مرکز درمانی مجهز انجام شود، روشی بسیار ایمن، کمتهاجمی و با درصد موفقیت بالا محسوب میشود.
جراحی لاپاروسکوپی فتق چیست؟
در روش لاپاروسکوپی، جراح به جای ایجاد یک برش بزرگ، تنها چند برش کوچک ۵ تا ۱۰ میلیمتری روی شکم ایجاد میکند.
از طریق این برشها، دوربین مخصوص لاپاروسکوپ و ابزارهای جراحی وارد شکم شده و تصویر با بزرگنمایی بالا روی مانیتور نمایش داده میشود. این بزرگنمایی باعث میشود جراح بتواند با دقت بسیار بیشتری محل فتق را ترمیم کند.
در اغلب موارد، پس از بازگرداندن محتویات فتق به داخل شکم، از مش (Mesh) برای تقویت دیواره شکم و کاهش احتمال عود بیماری استفاده میشود.
آیا جراحی لاپاروسکوپی فتق خطرناک است؟
در جراحیهای انتخابی، لاپاروسکوپی فتق یکی از ایمنترین اعمال جراحی عمومی محسوب میشود.
میزان بروز عوارض جدی در این روش بسیار پایین است و در صورت انجام عمل توسط جراح باتجربه، احتمال موفقیت درمان بسیار بالا خواهد بود.
البته مانند هر عمل جراحی دیگری، این روش نیز میتواند عوارض احتمالی داشته باشد که خوشبختانه اغلب آنها نادر و قابل درمان هستند.
| عارضه احتمالی | میزان شیوع تقریبی |
|---|---|
| عفونت محل عمل یا مش | کمتر از ۱٪ |
| خونریزی | کمتر از ۱٪ |
| آسیب به روده یا مثانه | بسیار نادر |
| عود فتق | حدود ۱ تا ۵ درصد (بسته به نوع فتق و شرایط بیمار) |
| احتباس ادراری | معمولاً موقتی |
| لخته شدن خون در پا یا ریه | بسیار نادر با اقدامات پیشگیرانه |
نکته مهم این است که احتمال بروز این عوارض با انتخاب جراح باتجربه، رعایت استانداردهای جراحی و مراقبت صحیح پس از عمل به حداقل میرسد.
مزایای جراحی لاپاروسکوپی نسبت به جراحی باز
امروزه در بسیاری از بیماران، جراحی لاپاروسکوپی به دلیل مزایای متعدد، انتخاب اول محسوب میشود.
| ویژگی | لاپاروسکوپی | جراحی باز |
| اندازه برش | چند برش کوچک | یک برش بزرگ |
| درد بعد از عمل | کمتر | بیشتر |
| احتمال عفونت زخم | کمتر | بیشتر |
| مدت بستری | معمولاً یک شب | معمولاً ۲ تا ۴ روز |
| بازگشت به فعالیتهای روزمره | سریعتر | طولانیتر |
| نتیجه زیبایی | بسیار بهتر | جای زخم بزرگتر |
| امکان ترمیم همزمان فتق دوطرفه | بسیار مناسب | محدودتر |
مزایای مهم دیگر عبارتاند از:
- درد کمتر پس از عمل
- کاهش مصرف داروهای مسکن
- کاهش احتمال عفونت محل جراحی
- دید بسیار بهتر جراح به کمک بزرگنمایی دوربین
- بازگشت سریعتر به زندگی عادی
- اسکارهای کوچکتر و زیبایی بیشتر
چه فتقهایی با لاپاروسکوپی قابل درمان هستند؟
بسته به شرایط بیمار، بسیاری از انواع فتق را میتوان با این روش درمان کرد، از جمله:
- فتق کشاله ران (اینگوینال)
- فتق دوطرفه کشاله ران
- فتق نافی
- فتق شکمی (ونترال)
- فتق محل برش جراحی قبلی (اینسیزیونال)
- فتق فمورال
- برخی از انواع فتق دیافراگم (هیاتال هرنی)
البته در بعضی بیماران مانند فتقهای بسیار بزرگ، چسبندگیهای شدید داخل شکم یا موارد اورژانسی، ممکن است جراحی باز انتخاب مناسبتری باشد. تصمیم نهایی پس از معاینه و بررسی شرایط بیمار توسط جراح گرفته میشود.
دوران نقاهت بعد از جراحی لاپاروسکوپی فتق
روز عمل
پس از به هوش آمدن و با نظر تیم درمان، بیمار به تدریج راه رفتن را آغاز میکند.
شروع راه رفتن در همان روز عمل به کاهش احتمال لخته شدن خون، بهبود عملکرد روده و تسریع روند بهبودی کمک میکند.
شب اول
در اکثر موارد، بیمار یک شب در بیمارستان بستری میشود تا وضعیت عمومی، کنترل درد، شروع تغذیه و راه رفتن تحت نظر تیم درمان بررسی شود.
در صورت مناسب بودن شرایط، بیمار روز بعد ترخیص خواهد شد.
هفته اول
در این مدت معمولاً بیمار قادر است:
- در منزل راه برود.
- فعالیتهای سبک روزمره را انجام دهد.
- روزانه پیادهروی داشته باشد.
- از رانندگی و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کند.
هفته دوم تا چهارم
اکثر بیماران میتوانند به کارهای اداری و فعالیتهای سبک بازگردند.
ورزشهای سبک نیز با نظر پزشک قابل انجام خواهد بود.
پس از چهار تا شش هفته
در صورت تأیید جراح، بیمار میتواند فعالیتهای ورزشی سنگین، بدنسازی و بلند کردن اجسام سنگین را به تدریج از سر بگیرد.
بعد از عمل چه علائمی طبیعی هستند؟
وجود موارد زیر معمولاً طبیعی است:
- درد خفیف محل جراحی
- احساس کشش در شکم
- کبودی مختصر اطراف برشها
- نفخ شکم
- درد مختصر شانه (به دلیل گاز استفاده شده در لاپاروسکوپی)
این علائم معمولاً طی چند روز تا چند هفته برطرف میشوند.
چه زمانی باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید در اولین فرصت با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- تب بالاتر از ۳۸/۵ درجه
- ترشح چرکی یا قرمزی شدید محل زخم
- درد شدید و غیرقابل کنترل
- تهوع و استفراغ مداوم
- ناتوانی در دفع ادرار
- تورم شدید و دردناک پا
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه
این موارد نادر هستند اما نیاز به بررسی فوری دارند.
آیا استفاده از مش (Mesh) ایمن است؟
بله.
امروزه مشهای مورد استفاده در جراحی فتق از مواد زیستسازگار ساخته میشوند و سالهاست در سراسر دنیا استفاده میشوند.
استفاده از مش باعث افزایش استحکام دیواره شکم و کاهش احتمال عود فتق میشود و در اغلب بیماران بدون مشکل باقی میماند.
چرا جراحی لاپاروسکوپی توسط فوق تخصص اهمیت دارد؟
موفقیت درمان فتق تنها به نوع عمل وابسته نیست؛ تجربه جراح نقش بسیار مهمی در نتیجه نهایی دارد.
انجام جراحی توسط فوق تخصص جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
- تشخیص دقیق نوع فتق
- انتخاب مناسبترین روش درمان
- کاهش احتمال عوارض
- کاهش احتمال عود بیماری
- بهبود سریعتر بیمار
- دستیابی به بهترین نتیجه زیبایی
چرا دکتر مجتبی احمدی زیویاری؟
دکتر مجتبی احمدی زیویاری:
- فوق تخصص جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته
- دارای فلوشیپ جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
- بیش از ۲۲ سال سابقه طبابت
- بیش از ۱۷ سال تجربه تخصصی در جراحیهای لاپاروسکوپی پیشرفته
- عضو انجمن جراحان درونبین ایران (IAES)
- عضو جامعه جراحان ایران
- انجام جراحی در بیمارستانهای مجهز و فوق تخصصی تهران
- قرارداد با بیمههای پایه و تکمیلی
سوالات متداول
آیا بیهوشی عمومی خطرناک است؟
در اکثر افراد، بیهوشی عمومی امروزه روشی بسیار ایمن است و قبل از عمل وضعیت سلامت بیمار توسط متخصص بیهوشی به طور کامل بررسی میشود.
مدت زمان عمل چقدر است؟
بسته به نوع و اندازه فتق، معمولاً بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد.
چند روز در بیمارستان بستری میشوم؟
در اکثر بیماران، یک شب بستری در بیمارستان انجام میشود و در صورت مناسب بودن شرایط، روز بعد ترخیص خواهند شد.
آیا بعد از عمل فتق دوباره برمیگردد؟
در صورت انجام صحیح جراحی، استفاده از مش مناسب و رعایت توصیههای پزشک، احتمال عود بیماری بسیار پایین است؛ هرچند هیچ روش جراحی نمیتواند احتمال عود را به طور کامل به صفر برساند.
چه زمانی میتوان ورزش را شروع کرد؟
پیادهروی از همان روزهای ابتدایی توصیه میشود، اما ورزشهای سنگین و بدنسازی معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته و با تأیید جراح آغاز میشوند.
جمعبندی
جراحی لاپاروسکوپی فتق یکی از پیشرفتهترین و مؤثرترین روشهای درمان انواع فتق است که در صورت انجام توسط جراح باتجربه، با ایمنی بالا، درد کمتر، برشهای کوچکتر، دوران نقاهت کوتاهتر و بازگشت سریعتر به زندگی روزمره همراه است.
اگر دچار فتق کشاله ران، فتق نافی، فتق شکمی یا سایر انواع هرنی هستید، مراجعه زودهنگام به جراح میتواند از بزرگتر شدن فتق و بروز عوارض احتمالی جلوگیری کند. پس از معاینه، مناسبترین روش درمان با توجه به شرایط شما انتخاب خواهد شد.
